KRK.FLIGHTS / EPKK
Nasz model mgły: jak działa
Uczymy model rozpoznawać sytuacje, w których widzialność w Balicach spadnie poniżej 550 metrów dwie godziny po ostatnim pomiarze. Uczył się na historii lotniska. Teraz sprawdzamy jego prognozy względem nowych pomiarów.
Na etapie testów. Oś korzysta z pomiarów, prognozy lotniskowej i prognozy dla okolicy. Nasz model mgły jeszcze nie zmienia ocen ani powiadomień.
Czego model szuka w pomiarach?
- Wilgoci i ochładzania. Sprawdza różnicę między temperaturą a punktem rosy — temperaturą, przy której wilgoć zaczyna się skraplać. Liczy się również to, czy ta różnica maleje.
- Wiatru i widzialności. Bierze pod uwagę siłę wiatru, ostatnią widzialność i zmiany w kolejnych pomiarach. Pojedynczy odczyt nie opisuje całego rozwoju pogody.
- Pory dnia, sezonu i wcześniejszej pogody. Godzina, miesiąc i historia pomiarów, w tym opadu, pomagają odróżnić jesienną noc od letniego popołudnia.
Na czym się uczył?
Na 105 029 przykładach z lat 2018–2023, przygotowanych z pomiarów METAR dla EPKK. Każdy przykład łączy wcześniejszą pogodę z widzialnością zmierzoną później. Przy tworzeniu prognozy model dostaje wyłącznie dane, które były już dostępne w danym momencie.
Osobne dane z 2024 roku posłużyły do dopasowania przewidywanych szans do rzeczywistej częstości zdarzeń. To inny etap niż uczenie na wcześniejszych latach. Test na nowych pomiarach ma sprawdzić, czy wynik utrzymuje się także teraz.
Dlaczego właśnie dane z Balic?
Pogoda na lotnisku może różnić się od pogody w centrum Krakowa. Teren, nocne wychładzanie i cieplejsza zabudowa wpływają na te różnice. Historia Balic pozwala uczyć się lokalnych zależności, bez założenia, że warunki w całym mieście są takie same.
Osobno sprawdzamy dodatkowe informacje o położeniu słońca, tempie ochładzania i kierunku wiatru. Więcej danych nie zawsze poprawia wynik. Nie zwiększamy oceny automatycznie tylko dlatego, że lotnisko leży w dolinie lub blisko miasta.
Bieżący test: co już wiemy?
Porównujemy nasz model, prognozę synoptyka i prostą prognozę zakładającą, że obecne warunki się utrzymają. Wszystkie trzy sprawdzamy względem tych samych późniejszych pomiarów. Same godziny z dobrą widzialnością nie wystarczą — potrzebujemy również przypadków jej pogorszenia.
Test dopiero się zaczyna. Czekamy na prognozy zapisane przed docelową godziną oraz późniejsze pomiary, które pozwolą porównać wszystkie trzy źródła.
Tabelę pokażemy po 30 wspólnych porównaniach. To próg wyświetlenia wyników, a nie dowód skuteczności. Do oceny modelu potrzeba większej próby, dni z mgłą i różnych pór roku.
Jak liczymy i czytamy wyniki?
Błąd prognozy to Brier score: porównuje przewidywane szanse z tym, co później zmierzono. Zero oznacza idealne prognozy; wynik 0,01 nie oznacza 99% trafności. Fałszywe wskazania i pominięcia liczymy przy progu 30% szans na widzialność poniżej 550 m. Liczymy pomiary pogody, nie odwołane loty ani wysłane ostrzeżenia.
Cel to dwie godziny po ostatnim pomiarze. Jeśli pomiar ma już 30 minut, do celu pozostaje 90 minut. Późniejszy pomiar musi przypadać najwyżej 15 minut przed lub po docelowej godzinie. Kolejne pomiary z tej samej mgły nie są niezależnymi przypadkami.
Prognoza lotniskowa nie zawsze podaje liczbową szansę zmiany. Gdy takie okresowe lub stopniowe zmiany wpływają na oceniane zdarzenie, wyłączamy dany przypadek ze wspólnego porównania. Brak danych nie staje się prognozą dobrej pogody.
Kiedy zacznie pomagać na osi?
Gdy wykaże przewagę nad prognozą lotniskową i założeniem niezmiennej pogody. Sprawdzamy zarówno pominięte pogorszenia, jak i niepotrzebne ostrzeżenia, szczególnie podczas mgły i w różnych sezonach. Krótka seria dobrych wyników nie wystarczy.
Model przewiduje widzialność ogólną, a nie widoczność wzdłuż pasa. Próg 550 m nie mówi, czy konkretny samolot wyląduje, ani nie wyznacza szansy odwołania lotu. Zobacz, jak powstaje ocena pogody →
Osobny pomiar jakości prognozy lotniskowej
Mierzymy też naszą interpretację prognozy lotniskowej dla widzialności poniżej 1000 m. To osobny pomiar: inny próg i inne pytanie niż test modelu mgły dla 550 m. Nie jest miarą trafności statusów lotów.
Dopasowane prognozy: 0. Z liczbową prognozą widzialności: 0.